Veee… (referandum oyununda) HAKEM GOL ATTI!. Prof. Dr. Tülay Özüerman

Veee… HAKEM  GOL  ATTI!…

Prof. Dr. Tülay Özüerman

           Tüm Türkiye’nin 16 Nisan’a kilitlendiği, evet/hayır maçı (!) sonuçlandı.

Uzun soluklu iktidar odaklı fiili yönetimin kapsama alanını anayasa ve yasaların dışına çıkarak genişlettiği; Bu genişletilmiş alanda kendi yasalarını “fiili” olarak uygularken, baskılardan sadece sızlanarak, eşit olmayan koşullarda yarışmayı baştan reddedemeyen muhalefet, maçın sonunda şike yapıldı dediğinde, aldığı yanıt; ‘Atı alan Üsküdar’ı geçti’ oldu.

Atı baştan kaptırmış ve itirazı süreç üzerinden yapma fırsatı kaçırılmış, yaratılan sonuca itiraz ediliyor olunca, “sonuç üzerinden” dayatılan meşruluk (!) anlayışına dayalı iktidarın galibiyeti ilan edilmiş oldu.

Malumun ilanı da diyebilirsiniz.

            “Evet” üzerine iktidar tüm devlet gücü ile bastırdığı gibi, “hayır” iradesi üzerine de ayrıca ithamlarla baskı kurarak süreç içinde üstünlük kurmuştu ve iktidar lehine propagandada sınır yoktu. “Hayır” cephesinin propaganda alanı sınırlı, hatta iktidar ve yandaşlarınca kara propagandanın hedefiydi.

           Sandık sadece sonuç değildir.

Öncesi ve sonrasıdır sandığın kaderini belirleyen. Öncesindeki yarışın adil olmadığı tartışmalarına, sonrasında iki buçuk milyon oya tekabül ettiği söylenen mühürsüz oyların “geçerli” olduğu açıklaması ile hakem durumundaki YSK, sandığın kaderini yetkisinin dışına çıkarak belirlemiş oldu.

            Yarıdan bir fazlasının nicelik anlamına geldiği, oysa ülke kaderi ve kurumsal dönüşümlerin  söz konusu olduğu  süreçlerde nitelikli çoğunluğun arandığı özellikle hukukçular ve siyasetin duayenlerince bilinen gerçektir.

            Şirket yönetiminden farklıdır ülke yönetimi.

            Skor olarak sonuca odaklı maçlardan da farklı olması gerekir.

            Ne ki; ülke hayır ve evet olarak, cephe/kesit/kısım/taraf/yön/kanat/bölüm….. ne derseniz ikiye ayrılıp, kimin kime gol attığı üzerinden konuştuğumuzda, kazanan olarak ilan edilenin de kaybettiği bir sonuç ortaya çıkabiliyor.

           Bu referandumun galibi yok.

Kaybeden hukuk, demokrasi, kurumsallık adına biriktirdiklerimizle tüm toplumdur.

Adalet duygumuzun incindiği nice durumdan sonra artık adalete ilişkin tek bir umut kırıntısının kalmadığı bir dönemeçteyiz. Adında “adalet” sözü geçen bir partinin iktidarda olduğu  bir dönemde bunların yaşanıyor olması da ironiden de öte!… 

            Maçı kazanmak için, sahanın sahibinin her türlü manevrayı çalıştırmasına futbolda şike deniliyor. Bu durumda maçın sonucu şaibeli (HİLELİ) oluyor. Referandum için söz konusu olan ne şike, ne de şaibe; meşruluğu tartışmalı bir sonuçla atılacak tüm adımların da meşruluk sorunu olacak.

            Meşruluğun dayanağı sandıktan bir şekilde çıkarılan sonuç değil, kamunun vicdanıdır.

Kamu vicdanının yarısını yaralayıp, diğer yarısı ile yola devam edildiği bir sistemde  yarım kalan iktidar toplumu  bütünleştiremez. Buradan sadece meşru olmayan zora dayalı bir sistem ortaya çıkar.

            Toplumun tüm kesitleri, hatta “evet” cephesinin hepsinin içine sinen bir sonuç yok ortada.

            Mühürsüz pusula ve zarflar seçime mühür vurdu ve  bu seçim toplumun vicdanında mühürlendi. Yüksek Seçim Kurulu’nun seçimlerin anayasa ve yasalara uygun bir şekilde yapılıp yapılmama durumunu kontrol etmesi gerekirken, yasanın dışına çıkması; “Yandaş Seçim Kurulu” yakıştırmalarına konu edilmesi, hepimiz için kaygı verici bir durumdur.

            Kurumlar, güçlerini anayasa, yasalar, geçmişte ve günümüzde rollerine uygun işlevleri ile yurttaşların huzur, güven, barış, adalet gibi beklentilerini karşılamak için varlar. Başka deyişle iktidarlara göre biçim almazlar. Hiçbir sebep, kurumların işlevlerinin çarpıtılmasını haklı kılamaz.

            YSK’nın CHP’nin mühürsüz zarfların iptali başvurusunu reddi, her deprem sonrasında enkaz altında kalanları arayış seslenişini anımsattı: Orada kimse var mı?

            Yurttaşlar olarak sesimizi duyuracağımız, itirazları iletebileceğimiz ve vicdanımızı susturacak adil bir karşılık alabileceğimiz kaç kurum kaldı?      

            Hakemin attığı golü yedik mi yemedik mi? tartışması ve mühürsüz pusulalarla pusulası şaşmış  vaziyetteyiz.

            Gerçeğin görünür ve net olmasına karşın, haklı, doğru öne çıkamıyorsa, sebep hukukta yaratılan boşluk, yasa marifeti ile baskılanan toplum, iktidar odaklı yönetimdir.

            İktidarın kalıcılaşması ve tekçi biçimin yerleştirilmesi çabalarına biz yurttaşların da dâhil edilişimiz iktidar/muhalefet zıtlaşması üzerinden ve sandıklar marifeti  ile yürütülür; biz sandıklar/tartışmalarla oyalanırken, adı artık anılmayan “çözüm süreci” bizi de içine katarak ilerletiliyor.

             Güven, huzur, barış, adalet, birlik içinde yaşayacağımız günler için çaba gösterirken tüm bunları talep edebileceğimiz kaç kurum kaldı diye düşünmeliyiz.

             Hakemler bile gol atar hale gelmişse, hem de hepimizin gözü önünde?!…

             Nereye kadar seyirci kalacağız?!

             Tam da ulusa egemenliğinin verildiği günün arifesinde…

             Hani egemenlik devredilemez, iktidar devredilirdi?!

             Nasıl iktidar devredilmez, egemenlik devredilir hale geldi?

             Yine de;      

             Yarınlara dair umutlarımız, tüm hırpalanmalara karşın elimizde hala bizi biz yapan Cumhuriyet değerlerimiz var.

             Güzel çocuklarımızın aydınlık yüzler ve mutlu gözlerle yarına bakabileceği bir Türkiye düşümüzden hiç vazgeçmeyeceğiz; bundan böyle daha zor olduğunu bilerek…

             Egemenlikte hep birlikte açtığımız kocaman gedikle, geriye sadece çocukların bayramı kaldı.

             Bayramınız kutlu olsun çocuklar.

YSK (Yüksek '!!!!' Seçim Kurulu) NEDİR, NE İŞE YARAR? İlhan CİHANER CHP İstanbul Milletvekili ve eski Erzincan Başsavcısı

Mühürler kasıtlı olarak basılmadı çünkü…

YSK KARARI VE REFERANDUM ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME…

CHP İstanbul Milletvekili ve eski Erzincan Başsavcısı İlhan Cihaner, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) referandumda mühürsüz oyların da geçerli sayılacağına dair kararına ilişkin olarak bir değerlendirme yazısı yazdı. Cihaner, mühürlerin kasıtlı olarak basılmadığını söylerken bunun sebebinin “referandum sonucunda ‘Hayır’ çıkması durumunda 2014 yerel seçimlerinde Bitlis Güroymak’ta yapıldığı gibi iptal edilme alternatifinin rezerv tutulduğunu” ifade etti. Cihaner’in “YSK kararı ve referandum üzerine bir değerlendirme”başlıklı yazısı şöyle:

YSK NEDİR, NE İŞE YARAR?

İlhan CİHANER

CHP İstanbul Milletvekili ve eski Erzincan Başsavcısı 

Demokrasilerin  olmazsa olmaz koşullarından birisi seçimlerin yargı yönetim ve denetiminde yapılmasıdır. Nitekim Anayasa;

67. Madde : “…Seçimler ve halkoylaması serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre, yargı yönetim ve denetimi altında yapılır…”

79.Madde; “…Seçimler, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır…”

Bu yönetim ve denetim işi,  İlçe ve İl Seçim Kurulları ile Yüksek Seçim Kurulu (YSK) aracılığıyla yapılır.

İlçe  seçim kurullarının başkanı yargıçtır. İki üyesini belli nitelikteki kamu görevlileri arasından kura ile seçilir. Diğer üyeleri siyasi partilerin temsilcilerinden oluşur.

İl seçim kurulları hepsi yargıç olan üç üyeden oluşur.

YSK üyelerinin dördünü Yargıtay, üçünü ise Danıştay kendi üyeleri arasından seçerler. İkişer üye de yedek olarak belirlenir. Yani YSK üyelerinin tamamı “yüksek”  yargıçtır. YSK Başkan ve Vekilini bu üyeler seçer.

YSK ve il seçim kurullarında siyasi parti temsilcileri de bulunur. Ancak bu temsilciler görüşmelere katılmakla birlikte oy kullanamazlar.

Asıl belirleyici olan YSK’dır. Seçmen kütüklerini oluşturur, ilkeleri belirler, genelgeler çıkarır, seçim materyallerini (zarf, pusula, mühür, vs) temin eder, eğitimler verir, itirazların nihai olarak karara bağlar.

Anayasa YSK’nın genel görevini tanımlamış;

 “Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün yolsuzlukları, şikâyet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin seçim tutanaklarını ve Cumhurbaşkanlığı seçimi tutanaklarını kabul etme görevi Yüksek Seçim Kurulunundur.Yüksek Seçim Kurulunun kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz.”

Bu kadar yetki şu nedenle verilmiş: Seçim güvenliğinin sağlanması, seçimin adil ve dürüst yapılmasını temin etme. Ama görülüyor ki bu güveni vermek bir yana YSK bizatihi seçim güvenliğine tehdit oldu. Adeta bir millet, seçimde hırsızlık yapılmasın diye seçim güvenliği uzmanı kesildi. Sadece bu bile YSK için yeterince utanç verici. Varlık nedeni seçimin güvenliği olan bir kurulun “oy hırsızlığı” yapmaması için çırpınan milyonlar!

Seçim süreçlerini idare ederken uyacağı kanunlar da var YSK’nın. Yani hukuk devletinin gereği olarak YSK da kanunlara uymak zorunda. Kanunda açıkça düzenlenmiş bir konuda kanuna aykırı bir karar veremez.

Seçimlerle ilgili nerede her şeyi -mevzuat çerçevesinde- belirleyen bu kurul, bir müddet öncesine kadar ülkenin en güvenilir kurumlarından birisiydi. Referandum nedeniyle verdiği “tercih” mührü dışındaki “evet” mührünü ve sandık kurullarının mührünü taşımayan oy pusulaları ve zarfları geçerli sayarak varlık nedenini ve güvenilirliğini bir anda ortadan kaldırdı. Hatta tüm kanunları değersiz metinler haline getirdi.

Son yıllarda örneklerini çok gördüğümüz “fiili durumu” geçerli saydı.

Önce bir ara tespit; Bu tipik bir Fethullahçı yargı pratiğidir. Kumpas davalarında çok sık gördük. CMK’nın emredici hükümlerini dinlemiyorlardı. Eğer bir yargıç açık hükme rağmen tersine karar veriyorsa bu karar hukukun “yanlış” uygulanması olarak ele alınamaz. Mutlaka ama mutlaka gizli ve/veya kirli bir gerekçesi vardır.

Şimdi uymadıkları kanun maddelerini yazalım:

298 sayılı kanunun 77. Maddesi:

“Sandık kurulu, and içme, sandığı yerleştirme, kapalı oy verme yerini düzenleme işlerini bitirdikten sonra, hazır bulunanlar önünde, birleşik oy pusulalarını sayar, her birinin üzerine, sandık kurulu mühürünü basar, böylece üzerinde sandık kurulunun mührü bulunan birleşik oy pusulalarının sayısını tesbit eder. Birleşik oy pusulası kullanılmayan seçimlerde, ilçe seçim kurulu başkanından teslim alınan ve ilçe seçim kurulu başkanlığı mühürünü taşıyan özel zarfları sayar, her birinin üzerine sandık kurulu mühürünü basar, böylece üzerinde biri ilçe seçim kurulunun, diğeri sandık kurulunun mühürleri bulunan çift mühürlü özel zarfların sayısını tespit eder.”

Yoruma gerek var mı? Ama tekrar vurgulayalım ; “mührünü basar” diyor kanun, basabilir değil, “BASAR!”

298 sayılı kanunun 101/1-3 Maddesi: Arkasında sandık kurulu mührü bulunmayan, … birleşik oy pusulaları geçerli değildir.”

Tekrar vurgulayalım;

Arkasında sandık kurulu mührü bulunmayan birleşik oy pusulaları GEÇERLİ DEĞİLDİR. “Geçerli sayılabilir“ değil, “YSK karar verir” değil, açık ve net GEÇERLİ DEĞİLDİR.

Kanun bu kadar açık ve kesinken, YSK gerekçesini iki gün sonra duyurduğu bir karar verdi. Bu kararla sandık kurulu mühürünü taşımayan oy pusulalarının geçerli sayılacağına karar verdi.

Doğal olarak bireysel vaka ve itirazlarla ilgili olarak tartışmalı durumlarda karar verebilir. İşte Mühürün yanlış yüzeye basılması, mürekkebin taşması böyle bir karardır.

Ama mühür yoksa genel bir kararla geçerlidir demesi açıkça kanunu çiğnemektir.

Bu kararın hukuksuzluğunu madde madde yazmaya çalışacağım:

1- Bu madde yani pusulanın arkasının mühürlü olması şartı, doğrudan sahte pusula ve zarf kullanımının önüne geçilmesi kadar o pusulanın o sandıkta kullanıldığını garanti etmekiçin getirilmiştir. Pusulaların filigranlı olması sadece doğrudan sahte pusula basılması yoluyla yapılan sahteciliğe bir yere kadar engel olabilir. Kaldı ki filigran haricinde çok daha yüksek güvenlikle basılan banknotların bile taklit edildiği günümüzde filigran tek güvenlik gerekçesi oluşturmaz.

Her seçim/referandumda zarf ve pusulaların 400 lü paketlerle gönderme zorunluluğu nedeniyle nerede ise seçmen sayısının üçte biri kadar fazla pusula basıldığı gözetilirse, ancak kullanılmayan zarf ve pusulaların tam bir envanteri çıkarıldıktan sonra usulsüzlük iddası filigran üzerinden değerlendirilebilir.

Filigran ve sair güvenlik önlemleri (teslim zinciri, kurullardaki parti temsilcileri vs) yeterli olsaydı ayrıca mühür şartı getirilmezdi. Özetle pusula gerçek olsa bile seçmenin oyunu o sandıkta kullanıldığının garantisi mühürdür.

2- YSK başkanının ilk açıklaması, “dışarıdan getirilerek kullanıldığı kanıtlanmadığı sürece” mühürsüz oyları geçerli sayacakları yolunda oldu. İşte sandık kurulu mühürü şartı bunun için var. Şimdi sormak lazım sayın YSK ya; Bir seçmen olarak ben nasıl kanıtlayacağım bunu? Verin oy pusulalarını kriminal laboratuvara inceleteceğim dersem verecek misiniz? onlarca video toplu mühür basma vakasını gösterdi. Tek birisini incelemeye aldınız mı? Kim, nasıl kanıtlayacak söyler misiniz? Yanımızda adli bilirkişi mi taşıyalım?

3- YSK başkanı gerekçeli karar açıklanmadan ikinci bir iddiada bulundu; “Vatandaşa verilen, akşamdan beri tartışmaya konu olan, geçersiz olduğu ileri sürülen oy pusulaları ve zarfları; YSK tarafından imal ettirilen, gerçek, doğru, sahte olmayan oy pusulası ve zarflardır. Sahte olan oy pusulası ve zarf, zaten geçerli değildir. Kimsenin herhangi bir şüphesi yok” .

Anladık milletin en az yüzde 49’unu “şüphesini” duymamış! ya da  “kimse” saymıyor! peki bu pusula ve zarfların hangileri olduğunu nereden biliyor? çünkü aynı açıklamasında“Biz, şu anda itibariyle bin midir, 5 bin midir, 10 bin midir, 20 bin midir; gerçekten bilmiyoruz. Bunlar itiraz üzerine yeniden geldiğinde, gelir mi, gelmez mi; onu da bilmiyorum. Bir bakılır. Şu anda ne bizim ne siyasi partilerin kaç tane böyle oy var, onubilmemiz mümkün değil” demiş! o zaman sahte olup olmadığını nasıl incelediniz?

4- Arka arkaya kısa aralıklarla seçimler yaşadık. Tüm partilerin yanında, Hayır ve Ötesi, Oy ve Ötesi  gibi oluşumlar ve örgütlü olmayan yurttaşların farkındalığı bu kadar fazla iken, verilen onca eğitim ve genelge varken, bu kadar yaygın mühürsüzlük ve eksik ya da fazla zarf pusula vakası olağan değil. Henüz itiraz gelmeden YSK’ya başvuru yapanın AKP li temsilci olması, aşağıdaki senaryoları akla getirmektedir.

a-) Mühürler kasıtlı olarak basılmadı. Böylece Hayır çıktığında aynen 2014 Yerel Seçimlerinde Bitlis Güroymak’ta olduğu gibi iptal ettirilme alternatifi rezerv tutuldu.

b-) Doğrudan doğruya her sonucu tartışmalı hale getirmek.

Her halükarda bireysel ya da arizi olmadığı anlaşılan sayı ve yoğunlukta vaka söz konusudur. Ancak YSK nın kararı ile birçok yerde mühürlerin sonradan basılarak ikmal edildiği bu haliyle gerçek boyutun ölçülemez hale geldiği anlaşılmaktadır. Bu bile başlı başına bir şaibe ve iptal nedenidir.

5- Bu referandumda çok fazla başkası yerine oy kullanma vakası da oldu. Bu gibi durumlarda asıl seçmen oy kullanamadı. Ankara milletvekilimiz Ali Haydar Hakverdi yerine oy kullanan bir kişi imza aşamasında tespit edildi. Madem  gerekçe de belirtildiği gibi; “Sandık seçmen listesinde yazılı herkesin oy kullanma hakkı bulunmaktadır. Anayasanın 67 ve 90/5. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No.lu Protokolün 3. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, sandık kurullarının hata veya ihmali sonucu mühürlenmeyen oy zarfı ve oy pusulası ile kullandırılan oyların geçerli kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.” Ve madem ki “sandık kurullarının görevini yapmamaları seçmenin hakkını kullanmasına engel olamaz” , o zaman yine soralım sayın YSK’ya yerine oy kullanılan seçmenin günahı ne? onlarında oy kullanabileceğine dair bir karar vermediniz?

Ne yapılmalı?

Toplumun nerede ise yarısı bu seçime hile karıştırıldığına dair kanaati tamdır. YSK bu güvensizliği ortadan kaldırmak zorundadır. Mühürsüz pusulaların geçerli sayılması yalnızca gerekçelerden birisi.  Ortaya dökülen görüntüler, tehditle oy kullanma vakaları, özellikle güneydoğuda müşahitler ve parti temsilcileri olmadan yapılan sayımlar, mükerrer oy kullanmalar, toplu oy kulanma görüntüleri, vs. Bu kadar önemli değişiklikler bu kadar şaibeli bir referandumla yapılırsa ölü doğar. Zaten alabildiğine hukuksuz, gayri adil bir propaganda süreci bu değişikliğin “meşruiyetini” önemli ölçüde sakatlamıştı.

Yüksek olasılıkla YSK Başkanı kendisine güvenilmesini bekliyordur. Ama kusura bakmasın bugüne kadar yaptıkları,  Fethullahçıların yargıya egemen olduğu dönemde yaptığı görevler ve hakkında bir FETÖ itirafçısının beyanları bu güveni duymamıza engel. Hukuk katledilirken sesini duymadık hiç. Kurumsal güvenden de bahsetmeyin bize. İşte KPSS sınavları.

Çok daha basit usulsüzlük iddialarıyla Avusturya Anayasa Mahkemesi 2016 başkanlık seçimlerini iptal etmişti. Bu şaibeyle devam edilemez. Bu iddia edildiği gibi bir mızmızlanma ya da yenilgiyi kabullenmemek  değil.

Yapılması gerekenler: Öncelikle  tam kanunsuzluk nedeniyle referandumun iptali gerekir. Raporlanan usulsüzlükler hakkında etkin bir soruşturma başlatılıp, örgütlü bir girişim olup olmadığı, sahte materyal kullanılıp kullanılmadığı, toplu mühür basılıp basılmadığı, gizli sayım yapılıp yapılmadığı ortaya çıkarılmalıdır.

Haa diyorsanız ki bize ne sizin güveninizden, meşruiyetten o zaman hepimizi zor günler bekliyor demektir.

YSK (Yüksek Seçim Kurulu) 16 Nisan 2017 - Pazar Günü Yapılacak "Mevcut ve Mer-i Anayasa Değişikliği" Referandum Sürecine İlişkin "SEÇİM TAKVİMİ"

YSK

YÜKSEK SEÇİM KURULU BAŞKANLIĞI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASINDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR 6771 SAYILI KANUNUN 16 NİSAN 2017 TARİHİNDE HALKOYUNA SUNULMASINDA UYGULANACAK

SEÇİM TAKVİMİ

NOT: 1- İlgili kanunlarda öngörülen bazı süreler 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kısaltılmıştır (3376/1; 298/Ek 4).

2- Bu Takvimde geçen "siyasi partiler" kavramından, Yüksek Seçim Kurulunca seçime katılma yeterliliğine sahip olduğu ilan olunan siyasi partiler anlaşılır.

3- Takvimde son günü gösterilen süreler, aksine bir açıklama yoksa belirtilen gün, saat 17.00'de sona erer.

4- "Seçim Takvimi"nin kesintisiz uygulanması gerekmekte olup, resmî tatil günleri de "Seçim Takvimi" açısından normal çalışma günleri gibi değerlendirilir.

5- 298 sayılı Kanunun 87. maddesi gereğince, sandık seçmen listesinde yazılı seçmenin kimliği, kimlik tespiti amacıyla düzenlenmiş ve Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını taşıyan resmî belgelerle belirlenir (Hangi resmî belgelerin kimliğin belirlenmesinde kabul edileceği hususu, Yüksek Seçim Kurulunca seçimin başlangıcında tespit ve ilân edilir. Şu kadar ki, belediyeler ile köy ve mahalle muhtarlıklarınca tanzim ve tasdik edilen kimlik belgeleri bu maddenin uygulanmasında geçerli değildir.).

6- Yüksek Seçim Kurulunca seçim iş ve işlemlerine ilişkin çıkarılan genelge ve kararlardan Resmî Gazete’de yayımlananlar, seçime katılabilecek siyasi parti genel başkanlıklarına tebliğ edilmiş sayılır.

16 ŞUBAT 2017 PERŞEMBE

SEÇİMİN BAŞLANGIÇ TARİHİ (3376/2)

1- Seçmen kütüklerinin güncelleştirilmesi amacıyla kullanılan MERNİS’ten veri alımının ve güncellemenin durdurulması,

2- Muhtarlık bölgesi askı listelerinin dökümüne başlanılması,

3- Halkoylamasına ilişkin parametrelerin SEÇSİS’ten tanımlanması,

4- Tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin kimlik bilgilerini içeren listelerin Cumhuriyet başsavcılıklarından istenerek SEÇSİS'e girilmeye başlanması ve listelerin düzenlenmesi,

5- Oy kullanılacak gümrük kapılarının ve yurt dışı temsilciliklerin ilân edilmesi,

6- Yurt dışı geçici ilçe seçim kurullarının, yurt dışı sandık kurullarının, saklama ve ulaştırma kurulları (komisyonları) ile sayım sandık kurullarının oluşturulması çalışmalarına başlanılması (298/94-A-C-E),

18 ŞUBAT 2017 CUMARTESİ

1- a) Muhtarlık bölgesi askı listelerinin,

b) Tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin askı listelerinin güncellenmek üzere ilçe seçim kurullarınca askıya çıkarılması ve itirazların başlaması (Saat 08.00),

2- Yurt Dışı Seçmen Kütüğünün www.ysk.gov.tr adresinden ilân edilmesi ve itirazların başlaması (Türkiye saati ile 08.00),

3- Yüksek Seçim Kurulunun www.ysk.gov.tr adresinden bina esasına göre düzenlenen seçmen kayıtlarının sorgulanmasına başlanılması (Saat 08.00),

4- Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce; elektronik ortamda hazırlanan muhtarlık bölgesi askı listeleri ile Yurt Dışı Seçmen Kütüğünün, siyasi partilere SEÇSİS Siyasi Parti Portalı (SİPPORT) üzerinden erişime açılması, ayrıca talepleri halinde tutanak karşılığında siyasi partilerin genel merkez yetkililerine (siyasi partilerin ilçe başkanlıklarına gönderilmek üzere) elden teslimi (298/39),

19 ŞUBAT 2017 PAZAR

Gümrük kapılarında görev yapacak geçici gümrük kapısı seçim kurullarının oluşturulması çalışmalarına başlanılması (298/94-E),

26 ŞUBAT 2017 PAZAR

1- a) Muhtarlık bölgesi askı listelerinin,

b) Tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin askı listelerinin askıdan indirilmesi ve yapılacak itirazların son günü,

2- Yurt Dışı Seçmen Kütüğünün, www.ysk.gov.tr adresinden yapılan ilânının sonlandırılarak bu durumun tutanak altına alınması ve Yurt Dışı Seçmen Kütüğüne yapılacak itirazların son günü (Türkiye saati ile 17.00),

3- Bina esasına göre düzenlenen seçmen kayıtlarının www.ysk.gov.tr adresinden sorgulanmasının son günü.

28 ŞUBAT 2017 SALI

Muhtarlık bölgesi askı listelerine ve Yurt Dışı Seçmen Kütüğü ile tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin askı listelerine yapılan itirazların karara bağlanmasının son günü,

2 MART 2017 PERŞEMBE

1- Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulunca verilen kararların gereğinin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulu ve Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce yerine getirilmesinin son günü, 2- İlçe seçim kurulu başkanlıklarınca verilen kararların gereğinin ilçe seçim kurullarınca yerine getirilmesinin son günü,          

3 MART 2017 CUMA

Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce; elektronik ortamda hazırlanan Yurt Dışı Seçmen Kütüğü ile sandık bölgesi askı listelerinin (döküm süresi dâhil askı süresi içinde gerçekleşen tüm değişiklikleri içeren), siyasi partilere SİPPORT üzerinden erişime açılması, ayrıca talepleri halinde tutanak karşılığında siyasi partilerin genel merkez yetkililerine elden teslimi ve bu listelere itirazların başlaması (Saat 12.00) (298/35, 39, 42, 123),

4 MART 2017 CUMARTESİ

Sandık bölgesi askı listeleri ile Yurt Dışı Seçmen Kütüğünde askı süresi içinde yapılan değişikliklere itirazların son günü (Saat 21.00) (298/123).

5 MART 2017 PAZAR

Sandık bölgesi askı listeleri ile Yurt Dışı Seçmen Kütüğünde askı süresi içinde yapılan değişikliklere yönelik itirazların ilgili ilçe seçim kurullarınca karara bağlanmasının son günü ( Saat 21.00) (298/123),

6 MART 2017 PAZARTESİ

Sandık bölgesi askı listeleri ile Yurt Dışı Seçmen Kütüğündeki değişikliklere karşı itirazlar nedeniyle ilçe seçim kurullarınca verilen kararlara karşı il seçim kuruluna yapılacak itirazların son günü (Saat 15.00),

7 MART 2017 SALI

Yapılan itirazların, il seçim kurullarınca kesin olarak karara bağlanması (saat 23.59).

8 MART 2017 ÇARŞAMBA

1- Siyasi partilerin genel merkez yetkilileri ile Seçmen Kütüğü Genel Müdürünün; 298 sayılı Kanunun 122, 123 ve 124. maddesinde yazılı şikâyet ve itirazlar üzerine verilen kesin kararların, Yüksek Seçim Kurulunca incelenip karara bağlanmasını istemelerinin son günü (Saat 17.00),

2- Yukarıdaki madde uyarınca yapılacak itirazların Yüksek Seçim Kurulunca karara bağlanmasının son günü (Saat 23.59),

3- Tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin askı listelerinin, Cumhuriyet başsavcılığından istenilen ikinci liste ile karşılaştırılarak değişikliklerin SEÇSİS’e işlenmesi işlemlerinin bitirilmesi ve askıya çıkarılması,

9 MART 2017 PERŞEMBE

1- İl seçim kurulunun kesin kararları ile itiraz edilmeksizin kesinleşen ilçe seçim kurulu kararlarının ve Yüksek Seçim Kurulunca verilen kararların ilçe seçim kurulları ile Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulunca seçmen kütüğüne işlenmesinin bitirilmesi,

2- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden alınan bilgilere göre seçmenlerden ölmüş olanlar ile Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarılanların Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce işlenmesi.

10 MART 2017 CUMA

1- Yurt içi ve yurt dışı seçmen kütüklerinin kesinleştirilmesi,

2- Yurt içi seçmenlerin oy vereceği yer ve sandıkların belirlenmesi,

3- Yurt dışı seçmenler için oy kullanılacak temsilcilik, tarih aralığı ve yer bilgilerinin www.ysk.gov.tr adresinden ilânı (Türkiye saati ile 08.00),

11 MART 2017 CUMARTESİ

1- Geçici gümrük kapısı seçim kurullarının oluşturulması çalışmalarının tamamlanması ve ilgililere tebliği,

2- Yurt dışı sandık kurullarının, saklama ve ulaştırma kurulları (komisyon) ile sayım sandık kurullarının oluşturulması çalışmalarının tamamlanması ve ilgililere tebliği ile bu kişilere yönelik eğitim çalışmalarına başlanılması.

3- Gümrük kapıları sandık kurullarının oluşturulması çalışmalarına başlanılması,

4- Halkoylamasında kullanılacak (yurt içi, yurt dışı ve gümrük kapılarında) birleşik oy pusulalarının basımı, basımı tamamlandıkça bir plân dâhilinde dağıtımına başlanması,

5- Gümrük kapılarında kullanılacak araç ve gereçlerin ilgili seçim kurullarına gönderilmesine başlanılması,

12 MART 2017 PAZAR

İlçe seçim kurullarınca ticari amaçlı sabit ilân ve reklam yerlerinin belirlenerek siyasi partilere duyurulmasının son günü (298/60-7),

14 MART 2017 SALI

Siyasi partilerin yararlanmak istedikleri ilân ve reklam yerleri ile süresini ilçe seçim kuruluna bildirmelerinin son günü (298/60-7),

15 MART 2017 ÇARŞAMBA

1- Aynı ilân ve reklam yerleri için birden fazla siyasi partinin talepte bulunması ve anlaşma sağlanamaması halinde ad çekme işleminin yapılması (Saat 11.00), 2- İlçe seçim kurullarınca, siyasi partilerin yararlanacakları ticari amaçlı sabit ilân ve reklam yerleri ile süresinin belirlenmesi ve ilanı (Saat 16.00),

16 MART 2017 PERŞEMBE

1- Gümrük sandık kurullarının oluşturulmasının tamamlanması ve ilgililere tebliği ile bu kişilere yönelik eğitim çalışmalarına başlanılması, 2-Kurulun siyasi partili üyelerinden, sandık kurulu başkan adaylarına ilişkin birer liste düzenleyerek başkanlığa verilmesinin istenilmesi (298/22-1, 2),

17 MART 2017 CUMA

1- İlçe seçim kurulu başkanınca, siyasi partiler dışından getirilen asıl üyelerle görüşerek seçim bölgesi içindeki veya dışındaki seçmenler arasından iyi ün sahibi olmakla tanınmış, okur - yazar kimselerden, kurula bağlı seçim bölgelerindeki sandıklardan her biri için birer kişi olmak üzere sandık kurulu başkan adaylarına ilişkin listenin düzenlenmesi (298/22-1), 2- Seçmen bilgi kâğıtlarının dökümüne ve dağıtımına başlanılması,

18 MART 2017 CUMARTESİ

1- İlçe seçim kurulunun siyasi partili üyelerince, sandık kurulu başkan adaylarına ilişkin listelerin ilçe seçim kurulu başkanlığına verilmesinin son günü (Saat 15.00),

2- İlçe seçim kurulu başkanınca ve ilçe seçim kurulunun siyasi partili üyelerince önerilen başkan adayları arasından ad çekilerek sandık kurulu başkanlarının belirlenmesi ve SEÇSİS’e girilmesi,

19 MART 2017 PAZAR

1- Siyasi partilerden sandık kurulunda görev alacak olan üye listelerinin ilçe seçim kurulu başkanlığına verilmesinin istenilmesi (Saat 08.00),

2- Yurt içi sandık kurullarında görev alacak olan üye listelerinin siyasi partilerce verilmesinin son günü (298/23-2),

3- Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulunca, seçim araç ve gereçlerinin ilgili dış temsilciliklere gönderilmesine başlanılması.

20 MART 2017 PAZARTESİ

Yurt içi sandık kurulu üyelerinin SEÇSİS'e girilmesine başlanması (298/23-2).

21 MART 2017 SALI

Yurt içi sandık kurullarının teşkiline karşı şikâyetlerin başlaması (Saat 08.00) (298/119-1).

22 MART 2017 ÇARŞAMBA

Yurt içi sandık kurullarının teşkiline karşı ilçe seçim kuruluna yapılacak şikâyetlerin son günü (298/119-1).

23 MART 2017 PERŞEMBE

Yurt içi sandık kurullarının teşkiline karşı yapılan şikâyetlerin ilçe seçim kurulunca karara bağlanmasının son günü (298/119-1).

24 MART 2017 CUMA

İlçe seçim kurullarınca miting alanlarının belirlenerek siyasi partilere duyurulmasının son günü...

25 MART 2017 CUMARTESİ

1- Yurt içi sandık kurullarının teşkili hakkında ilçe seçim kurulunca verilen kararlara karşı il seçim kuruluna yapılacak itirazın son günü (298/119-2). 2- Yurt dışı temsilciliklerde görev alan sandık kurulu başkan ve üyeleri ile gümrük kapısı sandık kurullarında görevlendirilenlerle ilgili eğitim çalışmalarının tamamlanması.

27 MART 2017 PAZARTESİ

1- GÜMRÜK KAPILARINDA OY VERME İŞLEMİNE BAŞLANMASI,

2- YURT DIŞI TEMSİLCİLİKLERDE OY VERME İŞLEMİNE BAŞLANMASI.

3- Siyasi partilerin, yararlanmak istediği miting alanı ile tarih ve saatini yazılı olarak ilçe seçim kuruluna bildirmelerinin son günü. 4- Yurt içi sandık kurullarının teşkiline dair ilçe seçim kurulu kararlarına karşı yapılan itirazın il seçim kurulunca kesin olarak karara bağlanmasının son günü (298/119-2).

28 MART 2017 SALI

1- Birden fazla siyasi partinin, aynı miting alanı için aynı tarih ve saatte tahsis talebinde bulunmaları halinde ad çekme işleminin yapılması (Saat 11.00),

2- Siyasi partilerin yararlanacakları miting alanları ile tarih ve saatlerinin belirlenmesi ve ilanı (Saat 16.00).

29 MART 2017 ÇARŞAMBA

Yurt içi sandık kurullarının oluşum işlemlerinin tamamlanması, oluşumda görev alanlara bu hususun bildirilmesi ve seçim işlerinde görevlendirileceklere ilişkin eğitim çalışmalarına başlanması (298/24-1).

30 MART 2017 PERŞEMBE

1- Türkiye Büyük Millet Meclisinde grubu bulunan siyasi partilerin radyo ve televizyonda propaganda başvuruları ve propaganda sırasının belirlenmesi için kuraya katılacak temsilcisi ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu temsilcilerinin Yüksek Seçim Kuruluna bildirilmesinin son günü (3376/5-b).

2- Konuşma yapmayı dilemesi halinde, Cumhurbaşkanının yapacağı konuşmalar için yayın zaman ve sırasının tespiti (3376/5-b)

31 MART 2017 CUMA

Başvuran siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacakları propaganda konuşmalarının yayın ve zaman sıralarının belirlenmesi için Yüksek Seçim Kurulunca ad çekilmesi (298/54).

1 NİSAN 2017 CUMARTESİ

Başka bir ilde görevlendirilen kolluk güçlerinin Yüksek Seçim Kuruluna bildirilmesinin son günü…

2 NİSAN 2017 PAZAR

Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce, başka bir ilde görevlendirilen kolluk güçlerinin listesinin ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderilmesi.

4 NİSAN 2017 SALI

Sandık alanlarında görevli bina sorumlularının, kolluk güçlerinin, sandık kurulu üyelerinin ve bunları görev yerine ulaştırmak için görevlendirilmiş kişilerin SEÇSİS’e işlenmesinin bitirilmesi.

5 NİSAN 2017 ÇARŞAMBA

1- Sandık seçmen listelerine sandık alanı ve sandık kurulu görevlileri şerhinin işlenerek çoğaltılmaya başlanılması.

2- İlçe seçim kurullarınca sandık kurulları başkanlarına teslim edilecek seçim araç ve gereçlerini içeren malzeme torbalarının hazırlanmasına başlanılması (298/68).

7 NİSAN 2017 CUMA

Sandık seçmen listelerinin çoğaltılmasının bitirilmesi.

9 NİSAN 2017 PAZAR

1- YURT DIŞI TEMSİLCİLİKLERDE OY VERME İŞLEMİNİN SONA ERMESİ,

2- PROPAGANDA SERBESTLİĞİNİN VE BİR KISIM SEÇİM YASAKLARININ BAŞLANGICI (3376/5-a),

3- Radyo ve televizyon propaganda konuşmalarının başlaması (3376/5-b),

4- Seçmen bilgi kâğıtlarının seçmenlere dağıtımının tamamlanması.

10 NİSAN 2017 PAZARTESİ

Seçmenlere dağıtılamayan seçmen bilgi kâğıtlarının ilgili ilçe seçim kurulu başkanlıklarına Örnek: 16 No.lu Tutanak karşılığı iadesi (Görevliler 9 Nisan 2017 Pazar günü saat 17.00’ye kadar herhangi bir nedenle dağıtamadıkları seçmen bilgi kâğıtlarını ilçe seçim kurulu başkanına iade ederler),

11 NİSAN 2017 SALI

1- Yurt içi görevlilerle ilgili eğitim çalışmalarının tamamlanması,

2- Sandık kurulları başkanlarına teslim edilecek seçim araç ve gereçlerini içeren malzeme torbalarının hazırlanmasının bitirilmesi (298/68),

3- Seçmen bilgi kâğıtlarını herhangi bir nedenle 9 Nisan 2017 Pazar gününe kadar alamayanların ilçe seçim kurulu başkanlıklarından almaları hususunun ilçe seçim kurulu başkanlıklarınca ikişer gün ara ile iki kere ilânı (Alınmayan seçmen bilgi kâğıtları da oy verme gününde sahipleri tarafından istenildiğinde verilmek üzere sandık kurulu başkanlarına teslim edilir).

12 NİSAN 2017 ÇARŞAMBA

İlçe seçim kurulu başkanlıklarınca malzeme torbalarının sandık kurulu başkanlarına teslimi ve göreve hazır duruma getirilmeleri.

13 NİSAN 2017 PERŞEMBE

Tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin askı listelerinin kesinleştirilerek çoğaltılmasına başlanması.

14 NİSAN 2017 CUMA

Tutuklular ile taksirli suçlardan hükümlülere ilişkin kesinleştirilen seçmen listelerinin çoğaltılma işleminin tamamlanması.

15 NİSAN 2017 CUMARTESİ

Seçim propagandasının sonu (Saat 18.00) (3376/5-b).

16 NİSAN 2017 PAZAR

OY VERME GÜNÜ

Seçim yasaklarının sona ermesi (Saat 24.00).